Skip to content

Arinite is Your One-Stop Shop for Global Health and Safety Compliance For Local Expertise

6331 Sayılı Kanun: İşverenin 14 Temel Yükümlülüğü

A
Arinite Health & Safety Consultants
November 19, 2026
10 min read
6331 Sayılı Kanun: İşverenin 14 Temel Yükümlülüğü

Türkiye'de ofis açan yabancı bir şirketin iş sağlığı ve güvenliği konusunda yaptığı ilk hamle neredeyse her zaman aynıdır: bir OSGB ile sözleşme imzalamak. Doğru bir adımdır ve yetersizdir.

Çünkü 6331 sayılı Kanunun 4. maddesi, dördüncü fıkrasından hemen önce, konuyu tek cümlede kapatır: işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, çalışanların kendi yükümlülüklerinin de işverenin sorumluluğunu etkilemediğini belirtir. Sözleşme, hizmeti dışarıya verir. Sorumluluğu vermez.

Bu, uluslararası gruplar için en çok yanlış anlaşılan noktadır, çünkü İngiltere gibi ülkelerde yeterliliğin ölçüsü büyük ölçüde işverenin kendi takdirine bırakılırken, Türkiye hem sayısal eşikler hem de belgeli roller üzerinden çalışır. Eşiği kaçırdığınızda ortada bir tartışma kalmaz.

Aşağıda, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun resmî metninden alınmış on dört temel yükümlülük, madde numaralarıyla birlikte yer alıyor. Kanunun güncel hâli Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden de izlenebilir. Metne 9 Ocak 2025 tarihli 7538 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler dâhil edilmiştir.

Sorumluluk kimde

1. Dışarıdan hizmet almak sorumluluğu kaldırmaz. Madde 4(2). Bir OSGB veya ÇASMER ile çalışmak, işvereni denetleme, izleme ve karar verme yükümlülüğünden çıkarmaz. Uygunsuzlukların giderilmesini sağlamak yine işverene aittir, nitekim madde 4(1)(b) tedbirlere uyulup uyulmadığının izlenmesini ve denetlenmesini ayrıca zorunlu kılar.

2. İşveren vekili de işveren sayılır. Madde 3(2). İşveren adına hareket eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan işveren vekilleri, bu Kanunun uygulanması bakımından işveren sayılır.

Çok uluslu yapılarda bu hüküm sıklıkla sürpriz olur: Türkiye'deki ülke müdürü, merkezdeki bir politikaya atıfla sorumluluktan kurtulamaz.

3. İSG tedbirlerinin maliyeti çalışana yansıtılamaz. Madde 4(4), tek ve kesin bir cümle. Madde 17(7) bunu eğitim için tekrar eder ve ekler: eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır, haftalık çalışma süresini aşarsa fazla çalışma olarak değerlendirilir.

4. Tehlike sınıfını işyerinde yapılan asıl iş belirler. Madde 9(2). Tehlike sınıfı, işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınarak tespit edilir ve sınıflar Bakanlıkça tebliğ ile belirlenir.

Bu, sanayi grubuna ait bir genel müdürlük binası için kritik bir ayrımdır. Ofisin sınıfı, grubun üretim faaliyetine göre değil, o işyerinde yapılan asıl işe göre belirlenir.

İSG hizmetlerinin örgütlenmesi

5. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu. Madde 6(1)(a). İşveren, çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, ayrıca on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir. Gerekli niteliklere sahip personel yoksa hizmetin tamamı veya bir kısmı ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) veya ÇASMER'lerden alınabilir.

6. ÇASMER 2025'te eklenen yeni bir seçenektir. 9 Ocak 2025 tarihli 7538 sayılı Kanunla Kanuna eklenen tanıma göre Çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER), Sağlık Bakanlığına bağlı, işyerlerine İSG hizmeti sunmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen, gerekli donanım ve personele sahip birimdir.

Aynı değişiklikle ekipman muayene kuruluşu tanımı da eklendi: makine, alet, ekipman, tesis ve koruyucu sistemlerin mevzuata ve standartlara uygun kullanımı için bakım, muayene, test ve kontrol yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar. Ekipman kontrolünü bir tedarikçi ilişkisi olarak gören gruplar için bu, yetkilendirme sorusunu gündeme getirir.

7. 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren hizmeti kendisi yürütebilir. Madde 6(1)(a)'ya 2014'te eklenen ve 2017'de 7033 sayılı Kanunla "10'dan az" ibaresi "50'den az" olarak değiştirilen hüküm. Gerekli niteliklere ve belgeye sahip olmayan ancak 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekilleri, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla İSG hizmetlerini yürütebilir.

Tek istisna önemlidir: işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler hariç. Yani ofis türü işyerlerinde yönetim eğitimi alıp hizmeti üstlenebilir, ancak sağlık muayeneleri yine hekime aittir. Çoğu hukuk bürosu, sigorta şirketi veya yazılım şirketi bu tanımın içine girer.

8. Görevlendirilenin ihtiyaçları karşılanır ve yazılı bildirimleri uygulanır. Madde 6(1)(b) ve (ç). İşveren, görevlendirdiği kişi veya hizmet aldığı kuruluşun araç, gereç, mekân ve zaman gibi bütün ihtiyaçlarını karşılar; ve bu kişilerce mevzuata uygun olarak yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine getirir.

İkinci kısım denetimlerde en sık rastlanan açıktır: rapor vardır, raporun gereği yapılmamıştır. Madde 6(1)(d) ayrıca başka işyerlerinden çalışmaya gelen çalışanların ve onların işverenlerinin bilgilendirilmesini de zorunlu kılar.

Risk değerlendirmesi ve acil durumlar

9. Risk değerlendirmesinde dikkate alınması zorunlu dört husus. Madde 10(1) bunları sayar: belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu; kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi; işyerinin tertip ve düzeni; ve genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu.

İkinci husus satın alma kararlarını, üçüncüsü ise ofis yerleşimini doğrudan risk değerlendirmesinin kapsamına sokar.

10. Tedbirler idari yapılanmanın her kademesinde uygulanabilir olmalıdır. Madde 10(3). Alınacak tedbirler, çalışma şekilleri ve üretim yöntemleri, korunma düzeyini yükseltecek ve işyerinin idari yapılanmasının her kademesinde uygulanabilir nitelikte olmalıdır.

Merkezden gelen ve yerel yapıya oturmayan bir grup politikası bu ölçütü karşılamaz.

11. Acil durum planı, eğitimli ekipler, tatbikat ve dış irtibat. Madde 11. İşveren acil durumları önceden değerlendirir, acil durum planlarını hazırlar, ve işyerinin büyüklüğü, taşıdığı özel tehlikeler, işin niteliği, çalışan sayısı ile işyerinde bulunan diğer kişileri dikkate alarak önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım konularında uygun donanıma sahip, eğitimli ve yeterli sayıda kişiyi görevlendirir, eğitim ve tatbikatları yaptırır, ekiplerin her zaman hazır bulunmasını sağlar. Ayrıca ilk yardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla mücadele konularında işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak düzenlemeleri yapar.

"İşyerinde bulunan diğer kişiler" ibaresi ziyaretçileri ve müteahhit çalışanlarını da kapsar.

12. Çalışmaktan kaçınma hakkı ve yazılı karar. Madde 13. Ciddi ve yakın tehlike ile karşılaşan çalışan kurula, kurul yoksa işverene başvurabilir; kurul acilen toplanır, işveren derhâl karar verir, durum tutanakla tespit edilir ve karar çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı olarak bildirilir. Karar çalışan lehine ise, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir ve bu dönemdeki ücreti ile diğer hakları saklıdır.

Tehlikenin önlenemez olduğu hâllerde çalışan bu usule uymak zorunda olmaksızın işyerini terk edebilir ve bu nedenle hakları kısıtlanamaz.

Kayıt, bildirim, eğitim ve kurul

13. Ramak kala olaylar da incelenir ve bildirim süresi üç iş günüdür. Madde 14(1)(b), çoğu şirketin kaçırdığı yükümlülüktür: yaralanma veya ölüme neden olmadığı hâlde işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan veya zarara uğratma potansiyeli olan olaylar incelenir ve raporlanır.

Madde 14(2) ise süreleri belirler: iş kazaları kazadan sonraki üç iş günü içinde, meslek hastalıkları ise öğrenildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir. Konunun yöntem tarafı için ramak kala bildirimi üzerine notumuz İngilizce olarak kullanılabilir.

14. Eğitim zamanları ve 50 çalışan eşiğinde kurul. Madde 17, eğitimin işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanının değişmesi veya yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilmesini; yeni risklere göre yenilenmesini ve düzenli aralıklarla tekrarlanmasını ister. Çalışan temsilcileri özel olarak eğitilir. İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe başlamadan önce ilave eğitim verilir ve herhangi bir sebeple altı aydan fazla işten uzak kalanlara bilgi yenileme eğitimi verilir.

Madde 22 ise yapıyı belirler: elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren kurul oluşturur ve mevzuata uygun kurul kararlarını uygular. Asıl işveren ile alt işverenin toplam çalışan sayısı elliden fazla ise, koordinasyon asıl işverence sağlanmak kaydıyla birlikte bir kurul oluşturulur. Madde 18 de çalışanların görüşlerinin alınmasını ve teklif getirme hakkını zorunlu kılar.

Eşikler ve yükümlülükler özeti

YükümlülükMaddeEşik veya süre
Dış hizmet sorumluluğu kaldırmaz4(2)Her işyeri
İşveren vekili işveren sayılır3(2)Her işyeri
Maliyet çalışana yansıtılamaz4(4), 17(7)Her işyeri
Tehlike sınıfı asıl işe göre9(2)Her işyeri
Uzman ve hekim görevlendirme6(1)(a)Diğer sağlık personeli: çok tehlikeli, 10+
ÇASMER ve ekipman muayene kuruluşu3(t), 3(u)9/1/2025'ten itibaren
İşverenin hizmeti kendi yürütmesi6(1)(a)Az tehlikeli ve 50'den az çalışan
Yazılı bildirilen tedbirlerin uygulanması6(1)(ç)Her işyeri
Risk değerlendirmesinde dört husus10(1)Her işyeri
Her kademede uygulanabilirlik10(3)Her işyeri
Acil durum planı ve tatbikat11Her işyeri
Çalışmaktan kaçınma hakkı13Her işyeri
Ramak kala inceleme, 3 iş günü bildirim14Her işyeri
Kurul2250+ çalışan ve 6 aydan uzun iş

Beşinci, yedinci ve on dördüncü satırlar, yabancı şirketlerin yapısını belirleyen üç eşiktir. On üçüncü satır ise en sık atlanan yükümlülüktür, çünkü ramak kala olaylar için çoğu grupta hiçbir kayıt mekanizması yoktur.

Bunu çalışan sayısı, tehlike sınıfı, eğitim tarihleri, muayene dönemleri ve kurul kararları ile birlikte tek yerde tutmak, health and safety consultants and software ikilisinin tek sistem olarak çalışmasını gerektirir; çünkü Türkiye'de yükümlülüklerin çoğunu her işe alımda değişen bir sayı tetikler. Dönemsel health and safety audits bunu tek soruyla sınar: bugün kaç çalışanınız var ve son bir yılda hangi eşiği geçtiniz?

Bu yaklaşım başka ülkelere nasıl taşınır

Birçok ülkede faaliyet gösteren gruplar için Türkiye, her yerde gözlediğimiz aynı kuralı doğruluyor: yöntem taşınır, kontrol noktası taşınmaz.

Tehlikeleri belirleme, riskleri derecelendirme, tedbir alma ve gözden geçirme döngüsü her yerde benzerdir. Grup çapında tek bir metodoloji tutulabilir ve tutulmalıdır.

Taşınmayan şey, yeterliliğe kimin karar verdiğidir. İngiltere yeterliliği işverenin kendi takdirine bırakır, eşik ve yetkili listesi yoktur. Hollanda belgenin sertifikalı biçimde kontrolünü ister. Almanya konuyu niteliğe ve işyeri konseyinin onayına bağlar. İspanya akredite yasal denetim şartı koyar. İtalya kişisel cezai sorumluluk taşıyan ve devredilemeyen bir atamaya dayanır. Türkiye ise belgeli roller, bakanlık yetkilendirmesi ve çalışan sayısı eşiklerini bir arada kullanır. Daha geniş karşılaştırma için uluslararası İSG mevzuatındaki temel farklar ve kapsamlı uluslararası rehberimiz incelenebilir.

Employer of record modeliyle çalışan şirketler için ayrı bir not: bu model bordro ve vergi tarafını çözer, ancak işin fiilen yapıldığı yere bağlı İSG yükümlülüklerini devretmez. Bunu EOR'un kapsamadığı yükümlülükler başlıklı notumuzda ele alıyoruz.

Arinite nasıl çalışır

Arinite Türkiye'de iş güvenliği uzmanlığı veya işyeri hekimliği hizmeti vermez ve OSGB değildir. Bu roller, Bakanlıkça belgelendirilmiş yerel profesyonellere aittir; mevzuat ve yetkilendirme bilgileri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanır.

Health and safety consultants ekibimizin yaptığı iş, kapsamı ve yapıyı belirlemektir: Türkiye'deki işyerinizin tehlike sınıfı asıl işe göre doğru belirlenmiş mi, çalışan sayınız hangi eşiği tetikledi, 50'den az çalışanlı az tehlikeli istisnasından yararlanıyorsanız gerekli eğitim gerçekten alınmış mı, OSGB'nin yazılı bildirimleri uygulanmış mı, ramak kala olaylar için bir kayıt mekanizması var mı, ve kurul gerekiyorsa kararları uygulanıyor mu. Aynı soruları faaliyet gösterdiğiniz her ülkede sorar ve cevapları tek tabloda birleştiririz. 50'den fazla ülkede 1.500'ü aşkın şirkete destek veriyor, 100.000'den fazla çalışanı koruyoruz; 15 yılı aşkın sürede müşteri devamlılığımız %95'in üzerinde.

Ağırlıklı olarak ofis, hukuk, sigorta, bilişim ve yazılım ve eğitim sektörlerindeki müşterilerle çalışıyoruz. Bu sektörlerde yükümlülükler en çok gözden kaçar, çünkü işyeri riskli bir ortam gibi görünmez. Elli çalışan eşiği ise sektör sormaz.

Türkiye sayfamız yerel kapsamı açıklıyor, Türkiye'deki altı yükümlülük üzerine İngilizce notumuz ise pazara giriş aşamasını ele alıyor. Çok ülkeli gruplar için global health and safety consultants ekibimiz yerel eşikleri ve belgelendirme şartlarını uygular, international health and safety consultants ekibimiz de hangi ülkelerde yapının çalışan sayısına bağlı olduğunu söyleyebilir. Dış uzmanın rolü konusundaki uluslararası karşılaştırmamız da bu konuyu derinleştiriyor.

Bu hafta tek bir soru: Türkiye'deki şirketinizde bugün kaç çalışan var ve bu sayının hangi yükümlülüğü tetiklediğini en son kim kontrol etti? Önceden gözden geçirmek isterseniz ücretsiz boşluk analizi talep edin; tek görüşmede on dört yükümlülükten hangilerini belgeleyebileceğinizi söyleyelim.

Share this article
A

Written by

Arinite Health & Safety Consultants

Health & Safety Expert at Arinite

Free Resources

Health & Safety Factsheets

Download our comprehensive library of expert guides, checklists, and templates.

Get Professional Help

Need Expert H&S Advice?

Our qualified consultants are ready to support your specific business needs.